Barbaros Hayreddin Paşa Türbesi
Mimar Sinan'ın eseri olan türbe, XVI. yüzyılın ünlü denizci ve kaptan-ı deryâsı Barbaros Hayreddin Paşa için yaptırılmıştır. Kitâbesine göre 948'de (1541-42) yapılan türbe dıştan oldukça sade bir görünüme sahiptir.
Türbe girişinin üzerindeki kitâbede "Hâzâ türbe-i fâtih-i Cezâyir ve Tunus merhum gazi kapudan Hayreddin Paşa rahmetullahi aleyh — sene 948" yazılıdır. Kitâbe üstündeki kemerin arasında ise celî sülüsle "Allahümme'ftah lehû ebvâbe rahmetike" (Yâ Rab, ona rahmet kapılarını aç) ibaresi vardır.
Mimari Özellikleri
Türbe klasik biçimde sekizgen planlı ve kesme taştandır. Kapı önünde üstü ayna tonozlu iki sütuna dayanan bir revak bulunur. Bu tonoz örtüsü mermerden baklava başlıklı sütunlar ve sivri kemerler üzerine oturmaktadır.
Sekizgen gövdenin bütün yüzleri birbirinin aynıdır. Aynalık kısmında geometrik geçmeler, aralarındaki madalyonlar içinde ise malakârî palmet ve rûmî motifli süslemeler vardır. Giriş dışında kalan bütün cephelerde yer alan ikişer pencerenin üst tarafta bulunan alçı petek şebekeli ve sivri kemerli, alttakileri ise mermer alınlıklı ve dikdörtgen sövelidir.
Aynı zamanda üst kat pencereleri kafesli olup renkli camlara sahiptir. Çatı basit bir silme ile nihayetlenir. Kubbe sekizgen alçak bir kasnak üzerine oturmaktadır. Sade görünüşlü cephe teşkilâtı içeride de devam etmiştir. Böylece türbeye ferah bir görünüş kazandırılmıştır.
Kubbe ve İç Süslemeler
Yakın zamanda iyi bir tamir gören türbenin kalem süslemeleri ve ahşap işlemeleri de yenilenmiştir. Kubbe ortasında besmeleyle birlikte altın yaldızla yazılmış A'râf sûresinin 89. âyeti bir madalyon halinde yer alır.
Mukarnas köşeliklere oturan kubbe motifleri rûmîler, palmetler ve şemselerden meydana gelmektedir.
Türbe İçindeki Sandukalar
Türbe içindeki dört sandukada Câfer Paşa, Barbaros Hayreddin Paşa, Cezayirli Hasan Paşa ve Barbaros'un hanımı Bâlâ Hatun bulunmaktadır. Türbe dışındaki hazîrede ise Barbaros'un yakınları vardı.
Türbe içinde sandukalar dışında iki büyük şamdan, bir ahşap Kur'an mahfazası, bir sakal-ı şerif ve arabesk süslemeli bir metal vazo ile 1816 tarihli Seyyid İbrâhim imzalı bir hat levhası vardır.
Türbenin Tarihi
Türbe, Barbaros Hayreddin Paşa'nın son yıllarında oturduğu yalısının yakınında inşa edilmişti. Sonraları bu yalı ortadan kalkmıştır. Türbenin çevresinde de zamanla geniş bir hazîre teşekkül etmişti.
1944'e doğru burada bir Barbaros anıtı yapılması kararlaştırıldığında türbenin etrafı açılmış, aralarında II. Abdülhamid devrinin Beşiktaş muhafızı Yedisekiz Hasan Paşa'nın mezarının da bulunduğu hazîre kaldırılmış, türbe de restore edilmiştir.
Rivayete göre, gemiciler İstanbul Boğazı'ndan geçerken Barbaros'un türbesine top atışı yaparak saygılarını sunarlardı.
Konum ve Ziyaret
Türbe, Beşiktaş'ta İstanbul Deniz Müzesi'nin hemen yanında, Boğaz kıyısında yer almaktadır. Deniz Kuvvetleri Komutanlığı tarafından yönetilmektedir.
Kaynakça
- Sâî, Tezkiretü'l-ebniye, s. 29
- E. Egli, Sinan, Stuttgart 1954, s. 49
- Tahsin Öz, İstanbul Camileri, Ankara 1965, II, 10
- Aptullah Kuran, Mimar Sinan, İstanbul 1986, s. 320
- Hakkı Önkal, "Sinan'ın Türbe Mimarisi", DÜİFD, V (1989), s. 64-65
- Oktay Aslanapa, "Sinan", İA, X, 659
Sıkça Sorulan Sorular
Barbaros Hayreddin Paşa Türbesi nerede?
Beşiktaş, İstanbul'da. Deniz Müzesi yakınındadır.
Türbeyi kim inşa etti?
Mimar Sinan tarafından 1541-42 yılında (Hicri 948) inşa edilmiştir.
Türbede kimler yatıyor?
Barbaros Hayreddin Paşa, Câfer Paşa, Cezayirli Hasan Paşa ve Barbaros'un hanımı Bâlâ Hatun.